Er lífið - og jafnvel sjálft Landsdómsmálið - Leikhús Fáránleikans?

Fáránlegur ljóðaupplestur dadaistans Hug Ball

Í leit sinni að sannri þekkingu kom að því að Sókrates leitaði uppi skáldin og spurði þau um hvað þau vissu? Hann komst að sömu niðurstöðu og hann komst að varðandi aðrar starfsstéttir, að skáldin vissu ekki neitt frekar en hann sjálfur.

Ég vissi ekki af þessum rannsóknarniðurstöðum Sókratesar þegar ég var tvítugur og skráði mig í háskólanám í bókmenntafræði. Ég, eins og allt annað ungt fólk, vildi vita allt og skilja allt. En þar sem tíminn er naumt skammtaður og lífið skilyrt af ýmsum óþægilegum aðstæðum þurfti ég að ganga strategískt til verksins. Á endanum veðjaði ég á skáldin. Ég ákvað að beina spurningum mínum til þeirra.

Mörgum árum síðar sannfærist ég meir og meir um niðurstöðu Sókratesar. Skáldin vita ekkert í sinn haus. Og ég er í auknum mæli farinn að beina spurningum mínum til hagfræðingana, en inní mér býr nagandi efi um hvort þeir viti eitthvað frekar.

Í millitíðinni er þó hægt að slá um sig með tilvitnunum. Í tengslum við Landsdómsmálið finnst mér viðeigandi að vitna í enska 18. aldar höfundinn Henry Fielding, sem skrifaði eftirfarandi í skáldsöguna Tom Jones:

Life most exactly resembles the stage, since it is often the same person who represents the villain and the heroe.

Skúrkur

Og á öðrum stað rökstyður Fielding þessa fullyrðinguna svona:

For though the facts themselves may appear, yet so different will be the motives, circumstances, and consequences, when a man tells his own story, and when his enemy tells it, that we scarce can recognize the facts to be one and the same.

eða hetja?

Þetta nær ágætlega utan um það, sem situr eftir í mér eftir að hafa fylgst með réttarhöldunum yfir Geir Haarde. Hversu ólíkt menn segja frá og túlka atburði eftir því frá hvaða sjónarhóli menn líta á málið.

Ef maður les mikið af bloggum, eins og ég geri, þá rekst maður oft á þá kenningu að allskonar uppákomur, sem fjölmiðlar segja frá, séu bara leikrit. Stundum tilgreina menn hver sé höfundur verksins og hverjir leiki hlutverkin. Til dæmis skrifaði Guðni Ágústsson um það að stjórnmálaflokkurinn Björt Framtíð væri leikrit, sem Össur Skarphéðinsson hefði samið. Og aðrir hafa sagt að Guðni ásamt Mikka Mús, hafi leikið aðalhlutverkið í nýlegu leikriti eftir Ólaf Ragnar Grímsson, sem hét „Áskorun til Forseta Íslands”. Svo halda því margir fram að leikhúsmaðurinn Hádegismóri sé helsti strengjabrúðumeistari landsins. Oft greina menn á milli hvort eitthvað sé tragedía eða leikhús fáránleikans.

Einu sinni sat ég á knæpu í Berlín og drakk bjór með þremur doktorsnemum í heimspeki.  Þá ákvað ég að nýta mér tækifærið og leggja undir þá þessa leikhúskenningu um veruleikann, sem Shakespeare orðaði þannig:

All the world's a stage,
And all the men and women merely players;
They have their exits and their entrances,
And one man in his time plays many parts,
His acts being seven ages.
 
Þeir höfðu allir hugsað um þetta djúpt og lengi, en  komist að þeirri niðurstöðu að þessi myndhverfing stæðist ekki og næði ekki að fanga veruleikann. En ég man ekki rökin, sem þeir færðu fyrir því, og þess vegna veldur kenningin mér áfram miklum heilabrotum. Ég verð að viðurkenna að ég kemst ekki að neinni niðurstöðu í málinu.

Af valdarónum, ritsóðum og athugasemdaskúmum

Þegar ég var 16 ára fór ég á borgarbókasafnið og tók út öll fjögur bindin af Stríði og friði eftir Tolstoy, því einhver hafði sagt að þetta væri ein besta skáldsaga í heimi. Breið þjóðfélagsrýni með yfir 500 persónum sem nær utan um allt rússneskt samfélag frá bændum til aristókrata í Rússlandi á tíma Napoleonstríðanna. Ég kláraði aldrei söguna. Eftir hundruðir blaðsíðna fannst mér alltaf að sagan væri samt bara að byrja og það væri endalaust eftir.

Svona líður mér alltaf í dag þegar ég internetsörfa um bloggheima og annað stöff á veraldarvefnum. Bloggið og facebook og allt þetta dót hefur hrint af stað gígantísku samfélagslegu skrifprojekti, þar sem allskonar fólk kveður sér hljóðs og segir frá einhverju eða gerir athugasemdir og svo framvegis. Niðuarstaðan er nánast óendanlega breið og löng samfélagsleg skáldsaga, sem maður getur lesið endalaust og manni finnst alltaf sagan vera rétt að byrja og endalaust eftir. Þó hef ég ekki enn lagt frá mér bókina. Í raun er ég gagntekinn af þessu lesefni og sogast inn þennan heim á nánast hverjum einasta degi.

Ég ætla hér að fjalla um nokkrar af mínum uppáhaldstýpum sem oft skjóta upp kollinum í þessari breiðu samfélagsskáldsögu.

1. Athugasemdaskúmar

Að mínu mati eru athugasemdaskúmarnir langskemmtilegustu fígúrurnar á alnetinu. Ég get varla hamið mig í hvert sinn sem ég les pistil eða bloggfærslu að skrolla niður síðuna til að sjá hvort einhver úrillur öfgamaður sé búinn að drita í athugasemdakerfið. Best finnst mér þegar skúmarnir tjá sig með sérkennilegri stafsetningu, eins og að SKRIFA ALLT Í HÁSTÖFUM til að tjá sérstaklega sterka reiði, eða eða að setja þrjá punkta ... í hvert sinn sem skrifarinn hefur stoppað til að anda.

2. Ritsóðar

Eftir áratuga flugsamgöngur til og frá Íslandi hefur það loks komist úr týsku að vera flugdólgur. Í staðinn hafa internetdólgar snúið sér að dónaskap í tölvutæku formi. Það eru þeir sem hafa stofnað blogg að því er virðist eingöngu til að skíta yfir fólk. Stundum kalla menn þessa týpu sóðabloggara.


3. Mannorðsmorðingjar

Það eru þeir kallaðir sem skrifa eitthvað neikvætt um fræga eða ríka einstaklinga. Þeir flokkast sem slíkir sama hvort það sem þeir segja er satt eða logið. Kirkjunnar menn stilla sér oft upp í einskonar heilagt stríð gegn þessum týpum.


4. Lýðskrumarar

Stundum líka kallaðir upphlaupsmenn. Upphlaupsmenn hvetja annað hvort til upphlaups í Þingsölum, eða  á torginu fyrir utan þinghúsið. Ef einhver valdaróni segir eitthvað gott um útlendinga þá bregst lýðskrumarinn við með svika- og landráðabrigslum.

5. Valdarónar

Það mætti færa rök fyrir því að valdarónar séu aðalpersónurnar í þessari breiðu samfélagslegu skáldsögu. Því nánast allt sem er skrifað og kommentað snýst með einum eða öðrum hætti um fígúrur, sem flokkast í þennan hóp. Valdarónar eru fíflin sem stjórna öllu. Þetta eru dusilmenni og gungur og druslur, sem með útpældum samsærum hafa sölsað undir sig öll völd í samfélaginu. Og á meðan þessir einstaklingar skíta í brók þá sveima athugasemdaskúmarnir og drulla yfir þá. Þannig skapast helsta dramatíkin í þessum heimi.

Hefur heimurinn einhverntima verid verri? Hversu miklar hörmungar eru framundan?

Fidel Castro segir ad heimurinn hafi aldrei verid verri og ser fram a miklar hörmungar. Thetta tilkynnti hinn reynslumikli landsfadir a bladamannafundi i tilefni af utkomu aevisögu hans. eyjan.is segir fra.

Ómar Stefánsson, bæjarfulltrúi Framsóknarflokksins í Kópavogi, aetlar ad halda afram ad vera bjartsynn.  
„Ég ætla bara að halda áfram að vera bjartsýnn“. DV segir fra.

 

Nokkrir mögulegir forsetar

A.
Bidjum Dani afsökunar.
Margreti Þórhildi sem thjodhöfdingja 2012!

B.
Kjosum Dorrit 2012!

C.
Palla a Bessastadi
Stanslaust stud 2012

D.
Gefumst ekki upp!
Fridur 2012

Her med hef eg sagt allt sem eg aetla ad segja um forsetakosningar a Islandi 2012.

Frelsum-Geir-Samtökin

Úr Stjórnarskrá Íslands frá 1944
14. gr. Ráðherrar bera ábyrgð á stjórnarframkvæmdum öllum. Ráðherraábyrgð er ákveðin með lögum. Alþingi getur kært ráðherra fyrir embættisrekstur þeirra. Landsdómur dæmir þau mál.

Hvaða lógík liggur á bakvið það að vera bæði á móti þessari núverandi stjórnarskrá og því að fá nýja stjórnarskrá frá Stjórnlagaráði?

Ég spyr mig til dæmis um hvaða lógík lá að baki þegar biskpu íslands, herra Karl Sigurbjörnsson, kallaði það í ræðu "þjóðarsmán" að Alþingi kæri Geir Haarde fyrir Landsdómi. Meinar hann að það sé "þjóðarsmán" að fylgja því sem stendur í stjórnarskránni frá 1944?

Og Bjarni Benediktsson, sem er bæði á móti Landsdómsmálinu og á móti nýrri stjórnarskrá. Hvernig leggur hann saman tvo og tvo?



 Ég er ekki svo hrifinn af Frelsum-Geir-Samtökunum. Ég skil ekki alltaf íslensk stjórnmál. Mér finnst að minnsta kosti samtökin um að frelsa Bradley Manning miklu mikilvægari. Þeim unga manni er gefið að sök að hafa sent skjöl um stríðsrekstur Bandaríkjamanna í Írak og Afganistan til Wikileaks. Honum hefur núna verið haldið í einangrun í meira en ár án nokkura réttarhalda.

Í þessu samhengi spyr maður sig. Hvort er meiri glæpur að segja frá, eins og Manning er sakaður um, eða þegja, eins og Geir er sakaður um?

Lacan í héraðsdómi

Héraðsdómur hefur nú tvisvar sinnum dæmt sannleikann í hinu svokallaða Aratúnsmáli „dauðan og ómerkan". Ef hann er samkvæmur sjálfum sér í hinum 6 málunum sem bíða úrskurðar, þá munu fleiri sannar staðhæfingar verða dæmdar "dauðar og ómerkar".

(Innskot: Ég get ekki betur séð en að dómari héraðsdómari dæmi það sem meiðyrði að segja að einhver sé með "langan brotaferil" ef hann hefur bara tvisvar gerst sekur um líkamsárás. Kannski lítur hann þannig á málið að eitt brot sé bara brot, tvö brot eru brotaferill, og þrjú brot eða fleiri eru langur brotaferill. Ég verð að læra meiri lögfræði. Kannski er aðalbrotið að það megi ekki segja opinberlega frá því ef einhver hefur hlotið dóma.)

                                          Mótmæli í Aratúni

Ég ætla að segja sem minnst um deiluefnið, eða ég gæti sjálfur átt von á kæru. En það sem kom mér á óvart er að íslensk lög refsi mönnum fyrir að segja sannleikann. Mönnum getur sviðið undan sannleikanum, en ég taldi þa grunninn í tjáningarfrelsinu að mega segja satt. Ég skil vel að ósannindi séu dæmd "dauð og ómerk". En ég hélt að maður mætti alltaf segja satt og rétt frá. En það var af því að ég þekkti ekki lögin í mínu heimalandi.

Hvað þýðir "ómerkur"?
Íslensk Orðabók, Mörður Árnason (ritstj.), (Rvk: Edda, 2007) segir:
ómerkur = lítilsverður, lítt merkilegur, eða (um orð) marklaus.

                                             Sumir segja að Yoda sé Lacan

Til að enda þetta á léttari nótum og reyna hljóma gáfulega og segja nafn meistararns Jacques Lacan. Þá  er reyndar í samræmi við kenningar Lacan að merkingin skautar marklaust undan táknmyndinni.(1) Fyrst Lacan segir líka að sannleikurinn sé marklaus þá er það kannski ekki vitleysa.

1. (Jacques Lacan, "The Insistence of the Letter in the Unconcious", í Modern Criticism and Theory, 2nd ed., David Lodge (ed.), (Harlow: Pearson Education, 2000), bls. 62-87.)

Ritsóðar og internetdónar

Mikið er talað um hvað internetdónar séu leiðinlegir. Sumir ganga svo langt ad segja að ritsóðar í kommentakerfum höggvi að innviðum samfélagsins. Aðrir segja að blaðamenn og sjónvarpsfréttamenn séu jafn miklir eða meiri mannorðsmorðingjar en bloggararnir. Sjá til dæmis hér um predikun biskupsins þar sem hann varar við sleggjudó´mum, upphrópunum, ærumeiðingum og mannorðsmorðum.

Eitt er víst: það er enginn ástæða til að vera fífl.

Orð geta sært eins og eftirfarandi mynd sýnir grafískt.

Á íslandi þykir fínt að vera góður penni og rökfastur. Oft reyna menn að láta til sín taka í umræðunni og skjóta föstum skotum að samferðamönnum sínum. Ef maður vill gagnrýna menn og málefni, en forðast það að vera fífl þarf að vanda sig. Bæði er erfitt að segja eitthvað að viti, og svo er líka skaðlegt fyrir manns eigin málstað að taka of stórt uppí sig.
Hérna er góð grein eftir Ástrala að nafni Stuart Rees, sem skrifar um óvandaða gagnrýni ýmissra ritsóða þar í landi þegar tilkynnt var að Noam Chomsky fengi hið svokallaða Sydney Peace Prize. http://www.abc.net.au/unleashed/2821144.html
Mér langaði eiginlega bara að blogga eftir að hafa lesið þetta. Margir Íslendingar gætu lært af þessu.

En ég er svo reiður og langar til að ÖSKRA!!!